top of page

กาดศิลป์ ถิ่นไม้ผะญ๋า : ย้อนรอยวิถีล้านนา สัมผัสลมหายใจแห่งศิลป์ที่เรือนป้อสล่าแดง

เฮือนป้อสล่าแดง

  ท่ามกลางความเร่งรีบของโลกสมัยใหม่ ยังมีดินแดนหนึ่งที่กาลเวลาดูเหมือนจะค่อย ๆ พัดผ่านไปอย่างอ้อยอิ่ง ที่นั่นคือ "เฮือนป้อสล่าแดง" สถานที่ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน "ไม้ผะญ๋า" งานศิลป์ที่ไม่ได้มีเพียงลวดลายอันวิจิตร แต่คือภูมิปัญญาที่หยั่งรากลึกในแผ่นดินล้านนา ถูกถ่ายทอดผ่านคมสิ่วและแรงศรัทธาจนกลายเป็นประติมากรรมไม้ที่มีชีวิต

          กาดศิลป์ ถิ่นไม้ผะญ๋า เกิดจากแนวคิดของ นาย ธนสิทธิ์ อภิยะ (พี่อาร์ม)  นางสาวปานไพลิน เล็กประดับ (พี่พร) และนางสาวศิริพร ศรีคำตุ้ย (พี่ชมพู่) จากศูนย์วิจัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และได้ความร่วมมือร่วมกับพ่อสล่าแดง

พี่อาร์ม
พี่พร
พี่ชมพู่

          นายธนสิทธิ์ อภิยะ
        (พี่อาร์ม)

นางสาวปานไพลิน เล็กประดับ
(พี่พร) 

นางสาวศิริพร ศรีคำตุ้ย
(พี่ชมพู่) 

          โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างพื้นที่เรียนรู้ศิลปะไม้แกะสลักล้านนา สนับสนุนช่างฝีมือท้องถิ่น และพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนผ่านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน

วิมานไม้แกะสลัก: มรดกสถาปัตยกรรมที่ยังมีลมหายใจ

เฮือนป้อสล่าแดง

       ความโดดเด่นของกาดแห่งนี้ ไม่ได้มีเพียงตลาดที่คึกคัก แต่หัวใจสำคัญอยู่ที่ "หมู่เฮือนไม้ล้านนา" ของป้อสล่าแดงที่ตั้งตระหง่านอย่างสง่างามรอการมาเยือน ทุกท่านจะได้สัมผัสกับสถาปัตยกรรมเฮือนไม้หลายรูปแบบตามคติความเชื่อและวิถีชีวิตคนเมืองในอดีต ซึ่งหาชมได้ยากในปัจจุบัน เฮือนแต่ละหลังถูกรังสรรค์ขึ้นด้วยความประณีต เปิดโอกาสให้ผู้มาเยือนได้เดินเยี่ยมชมลวดลายการแกะสลักอันวิจิตรบรรจง ทั้งบนจั่วเฮือน กาแล และบานประตูที่ถ่ายทอดเรื่องราวผ่านปลายไม้ ทุกมุมของเฮือนไม้คือ "มุมถ่ายภาพ" ชั้นเลิศที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองของงานช่างสิบหมู่ ให้ความรู้สึกเหมือนได้ก้าวเข้าไปในภาพวาดแห่งอดีตที่จับต้องได้จริง

มวลบรรยากาศแห่งอดีตที่หวนคืน

  บรรยากาศของกาดถูกเนรมิตให้ย้อนกลับไปสู่วันวานเมื่อ 40-50 ปีก่อน ภายในกาดมีการแสดงดนตรีพื้นบ้าน เช่น สะล้อ ซอ ซึง การฟ้อนพื้นเมือง ภาพเด็ก ๆ ในชุดพื้นเมืองร่ายรำอย่างอ่อนช้อยตามจังหวะสะล้อ ซอ ซึง สลับกับรอยยิ้มพิมพ์ใจของคนเฒ่าคนแก่ที่มาร่วมสืบสานวัฒนธรรม ทำให้กาดแห่งนี้ "ม่วนอกม่วนใจ๋" ยิ่งนัก (สนุกสนาน เบิกบานใจ)


   เสียงล้อเกวียนที่บดไปบนพื้นดิน หรือที่เรียกกันว่า "วัวล้อ"

เป็นอีกกิจกรรมนึงที่พาผู้มาเยือนนั่งทอดน่องชมวิถีชีวิตดั้งเดิมและวนชมหมู่เฮือนไม้แกะสลัก สัมผัสความเรียบง่ายที่หาไม่ได้จากสังคมเมือง

เป็นช่วงเวลาที่ครอบครัว คู่รัก หรือนักเดินทาง จะได้ซึมซับความอบอุ่นร่วมกันท่ามกลางกลิ่นอายไม้หอมจาง ๆ

เฮือนป้อสล่าแดง

ขุมทรัพย์แห่งชุมชนและงานช่างศิลป์

  ภายในกาดละลานตาไปด้วยของดีจากชุมชน ทั้ง "ของกินเมือง" รสชาติดั้งเดิม ขนมพื้นบ้านที่หากินยาก และของฝากจากฝีมือชาวบ้านแท้ ๆ ไส้อั่วกำลังย่างบนเตาถ่าน เสียงน้ำมันแตกเบา ๆ หม้อแกงน้ำเงี้ยวเดือดปุด ๆ แม่ค้ากำลังคลุกข้าวหนุกงาในกระด้งไม้ใบใหญ่ และยังมีอาหารกับขนมอื่น ๆ อีกหลายอย่าง เช่น ขนมต้ม เมี่ยงหมู แอ๊บหมู การนั่งกินอาหารที่นี่ไม่ใช่แค่การอิ่มท้อง แต่คือการนั่งพักใต้ร่มไม้ ฟังเสียงดนตรีพื้นบ้าน และมองผู้คนเดินผ่านไปอย่างไม่เร่งรีบ นอกเหนือจากอิ่มท้องแล้ว ที่นี่ยังเป็น "ข่วงวัฒนธรรม" ที่มีกิจกรรมเวิร์กชอป ให้ได้ลองลงมือทำด้วยตนเอง

เฮือนป้อสล่าแดง

เวิร์กชอปในกาดศิลป์ ถิ่นไม้ผะญ๋า

    หนึ่งในจุดเด่นของกาดศิลป์ คือกิจกรรมเวิร์กชอปที่ออกแบบให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ ไม่ใช่เพียงกิจกรรมสันทนาการ แต่เป็นกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้จริงจากครูช่างและปราชญ์ชุมชน

การวาดรูปภาพเขียนสี

​    ที่สอนโดยป้าชาวบ้านในชุมชน ผู้มีประสบการณ์ด้านงานศิลป์พื้นบ้านมายาวนาน บรรยากาศเป็นกันเอง เรียบง่าย นั่งล้อมวงกันใต้ร่มไม้บนเรือนไม้ล้านนาพร้อมพู่กันและสี ทุกจังหวะของพู่กันเต็มไปด้วยความตั้งใจ สีค่อย ๆ ไล่เฉดจากอ่อนสู่เข้มจนรูปดูมีมิติ  

เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง

​    ผู้เข้าร่วมสามารถฝึกระบายสีตามขั้นตอน พร้อมรับคำแนะนำอย่างใกล้ชิด กิจกรรมนี้ไม่เพียงเปิดโอกาสให้ได้สร้างสรรค์ผลงานด้วยตัวเอง แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่ได้เรียนรู้ภูมิปัญญาและสัมผัสความอบอุ่นจากคนในชุมชนอย่างแท้จริง

เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง

สานใบตาล

  เป็นอีกกิจกรรมที่สะท้อนภูมิปัญญาชุมชนได้อย่างชัดเจน ใบตาลที่ผ่านการตากแดดจนแห้งถูกเตรียมไว้เป็นเส้นเรียบร้อย ผู้เข้าร่วมจะได้นั่งล้อมวง ฟังคำอธิบายตั้งแต่วิธีเลือกใบ การทำให้ใบอ่อนตัว ไปจนถึงเทคนิคการพับและสอดให้แน่นพอดี เริ่มต้นจากรูปทรงง่าย ๆ อย่างปลาตะเพียนหรือของตกแต่งชิ้นเล็ก

เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง

  ทุกขั้นตอนต้องใช้ความละเอียดและความใจเย็น เมื่อชิ้นงานค่อย ๆ เป็นรูปเป็นร่าง เวิร์กช็อปนี้ไม่ได้ให้เพียงของที่ระลึกกลับบ้าน แต่ยังทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสคุณค่าของวัสดุธรรมชาติและเรียนรู้วิถีชีวิตเรียบง่ายของคนล้านนาอย่างใกล้ชิด

นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมเวิร์คชอปอีกหลายหลายกิจรรมให้ผู้ที่มาเยือนได้สร้างสรรค์ผลงานอย่างล้านนา

อาภรณ์ล้านนาและการอนุรักษ์

  เพื่อความกลมเกลียวกับบรรยากาศ ขอเชิญชวนทุกท่านนุ่งผ้าเมืองมาแอ่วกาด หากใครไม่มีก็ไม่ต้องกังวล เพราะที่เรือนมีชุดพื้นเมืองสวย ๆ ให้เลือกเช่า เพื่อให้ทุกคนได้เก็บภาพประทับใจเคียงคู่กับเรือนไม้แกะสลักอันทรงคุณค่า

เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง
เฮือนป้อสล่าแดง

 "กาด" ในความหมายของที่นี่ ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่แลกเปลี่ยนสินค้า แต่คือหัวใจที่เชื่อมโยงอดีตสู่ปัจจุบัน การมาเยือนของคุณคือการร่วม "รักษา" ไม่ให้ศิลปะไม้แกะสลักและวิถีล้านนาเลือนหายไป เพื่อให้ที่นี่เป็นข่วงวัฒนธรรมที่คงอยู่เป็นมรดกแด่ลูกหลานสืบไป

บทความโดย : อทิตยา วงศ์สุต๋า 

เฮือนป้อสล่าแดง

ติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่

จัดทำโดยกลุ่มนักศึกษา"เฮือนป้ออีสคอลลิ่ง"นักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะการสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

bottom of page